De CBN bekijkt de zaken zowel vanuit het oogpunt van de uitkerende vennootschap als van de vennootschap/aandeelhouder.
Uitkerende vennootschap
De uitkeringen aan de vennoten in het kader van de vereffening van een vennootschap mogen niet worden toegerekend aan de verschillende betrokken posten van het eigen vermogen. Dit is omdat ze zich onderscheiden van de uitkeringen die tijdens het vennootschapsleven worden verricht:
- het gaat slechts om voorschotten op het te verdelen netto-actief. De definitieve uitkering kan immers slechts plaatsvinden ná betaling van de schulden of consignatie van de nodige gelden om die te voldoen;
- de rekeningen van de vereffening worden pas goedgekeurd en aan de vereffenaars wordt pas kwijting verleend, ná afloop van de vereffening.
Nieuwe passiefrekening
In dit kader adviseert de CBN om het bedrag van de toegekende voorschotten op zichtbare wijze globaal van het eigen vermogen af te trekken. De toegekende voorschotten moeten bijgevolg tot bij de sluiting van de vereffening, onder een nieuwe afzonderlijke passiefrekening worden geboekt. Dit is een rekening van klasse ‘1’, meer bepaald rekening 19 ‘Voorschot aan de vennoten op de verdeling van het netto-actief’. Er wordt geen onderscheid gemaakt naargelang deze voorschotten betrekking hebben op het maatschappelijk kapitaal, de uitgiftepremies of de reserves.
Rekening 19 is een vreemde eend in de bijt. Het is een rekening die behoort tot het eigen vermogen (rekeningen 10 t.e.m. 15) die in de balans vóór de schulden wordt opgenomen. Het is de enige rekening die een bedrag in min vermeldt (voorschot wordt immers afgetrokken van het eigen vermogen). Ondanks zijn plaats in de balans, is het rekeningnummer 19 hoger dan de rekening 17 ‘Schulden op meer dan 1 jaar’.
Vennootschap/aandeelhouder
Het bestuursorgaan van de vennootschap is volgens de CBN verantwoordelijk voor de juiste boekhoudkundige verwerking:
- indien het bestuursorgaan het risico dat de vereffenaar het voorschot zou terugvorderen nagenoeg onbestaande acht, dan mag het voorschot onmiddellijk worden afgeboekt van de boekwaarde van de aandelen. Indien het voorschot de boekwaarde van de aandelen overschrijdt, dan moet dat deel in het resultaat worden genomen. Het bestuursorgaan moet beoordelen of hierbij een vermelding in de toelichting moet gebeuren;
- in het uitzonderlijke geval dat er een reële kans bestaat dat de vereffenaar het voorschot nog zou terugvorderen, dan moet de vennootschap een schuld boeken ten belope van het ontvangen voorschot. In principe kan de vereffenaar het voorschot immers nog terugvorderen als zou blijken dat de resterende activa van de vennootschap in vereffening ontoereikend zijn om haar schulden aan te zuiveren.
Roland Snoeks
roland.snoeks@vhg.be
